Biopore Çukurlarıyla Antep Fıstığında Su Yönetimi

hakielik 23 Eyl 2025

Kuru Tarım Yapılan Antep Fıstığı Bahçelerinde Su Yönetimi İçin Bir Yöntem; Biopore Çukurları

Biopore Çukurlarıyla Antep Fıstığında Su Yönetimi-Zir. Yük. Müh. Haki Elik

Giriş — Neden biopore?

Biopore (biopor) çukurları; dikey, dar silindirik kuyular şeklinde açılan, içine organik atık/kompost konabilen ve yağış suyunun hızla derine sızmasını sağlayan yapılardır. Kentlerde sel kontrolü, kırsalda ise suyun daha etkin tutulması ve organik atığın geri dönüşümü için kullanılırlar. [1,2]

Biopore çukurlarının çalışma prensibi

Yağış suyunun açılan çukurlara yönlendirilmesi sağlanır, yüzey akışı azalır, bu sayede toprak infilitrasyonu artarılır. [1,3] Taban taşı oluşan arazilerde dip kazan pulluğu kullanma amaçlarından biri de aynı zamanda yağış sularının tüm arazi toprağına girişini sağlamaktır. Bioporlar kök çevresini hedef alır.

Aynı zamanda organik atıklar bu çukurlarda yer aldığından organik atık burada parçalanır, mikroorganizma faaliyeti artar, kök çevresi toprak organik maddece zenginleşir. [2,6]

Dünyadan uygulama sonuçları

Yapılan araştırmalarda;

Sel ve erozyon azaltma:

Biopore uygulamalarının yüzey akışını azalttığı ve infilitrasyonu artırdığı farklı saha çalışmalarında kanıtlanmıştır. [1,4,5]

Toprak iyileşmesi:

Organik atığın komposta dönüşmesiyle toprak yapısı ve su tutma kapasitesi iyi yönde arttığı gözlenmiştir. [2,6]

Tarım örnekleri:

Kahve, yağ palmiyesi gibi arazi plantasyonlarda uygulandığınmış, erozyon azalması ve toprağın daha iyi nem tutuğu rapor edilmiştir. [4,5]

Antep fıstığı için değerlendirme

Antep fıstığı kuraklığa dayanıklı olsa da, kök bölgesinde nemin korunması verim için kritik önemdedir. [7,9,11]

Biopor uygulamaları antep fıstığında henüz denenmiş yada bilimsel bir yayına rastlanmamıştır.

Biopore faydası:

Yağış suyunun toprağa daha hızlı sızmasını sağlar böylece kök bölgesine daha hızlı ve uzun süreli nem kazandırır.[1,3]

Uzun vadede toprak organik maddesini artırarak kuraklık stresini azaltabilir. [6,11]

Sulama suyu ihtiyacında potansiyel azalma sağlanabilir; ancak kesin oran için araştırmalar denemeler gereklidiir. [7,8,9]

Uygulama önerileri

Biopore uygulamak isteyen çiftçiler aşağıdaki ölçüleri kullanabilirler.
Açılan Çukurların bozulmaması için genellikle plastik boru kullanılmaktadır. Borularda her yönde delikler bulunuyor.

Çukur ölçüsü: 10 cm çap, 50–100 cm derinlik [3]

Gövde uzaklık mesafeleri: 1,5 m veya taç iz düşüm hizasından yarım metre uzaklıkta çukurlar açılabilir.

Aralık: Büyüklüğe göre her ağacın çevresine 1–4 çukur önerilebilir. [3,5]

Bakım: 3–6 ayda bir organik atık eklenmeli, tıkanma kontrol edilmelidir. [2,6]

İzleme ve sınırlamalar

Antep fıstığı özelinde geniş ölçekli biopore çalışmaları yoktur. [11,12]

Bu nedenle küçük ölçekli pilot denemeler ve düzenli izleme faydalı olacaktır. (toprak nemi, sulama miktarı, verim ölçümü) [7,9].

Sonuç

Biopore çukurları, Küçük eğimli ve kuru tarım yapılan antep fıstığı bahçelerinde yağış suyunun daha etkin kullanımı, toprağın iyileştirilmesi ve potansiyel sulama suyu tasarrufu için uygulanabilir bir yöntem olacağı düşünülmektedir. Ancak antep fıstığı özelinde doğrudan kanıt az olduğu için en iyi yaklaşım, küçük ölçekli pilot uygulamalarla etkileri test etmektir. [7,9,11] Bu yazıyı okuyan üreticilerimizin bir iki ağaçta uygulama yapması yararlı olacaktır.

Kaynaklar

1-Krisnayanti, D. S., et al. (2018). Biopore infiltration holes to reduce surface runoff and improve soil moisture. Environmental Management and Sustainable Development, 7(2), 49–61.

2-Utomo, W. H., et al. (2012). The use of biopores for organic waste decomposition and soil improvement. Indonesian Journal of Agricultural Science, 13(2), 87–96.

3-Suripin, & Yuliana, L. (2019). Application of biopore infiltration holes to improve groundwater recharge. IOP Conf. Ser.: Earth and Environmental Science, 328, 012034.

4-Nurcholis, M., et al. (2020). Effectiveness of biopore infiltration holes in reducing runoff and erosion on agricultural land. Journal of Degraded and Mining Lands Management, 7(3), 2185–2193.

5-Rondonuwu, R. A., et al. (2021). Evaluation of biopore infiltration holes for flood control and groundwater recharge in urban areas. J. Phys.: Conf. Ser., 1830, 012010.

6-Rachman, A., et al. (2017). Biopore holes as an alternative technology to improve soil organic matter and water holding capacity. Journal of Tropical Soils, 22(2), 111–119.

7-Goldhamer, D. A., & Fereres, E. (2004). Irrigation scheduling of pistachio trees with water stress monitoring. Agricultural Water Management, 66(2), 125–146.

8-Behboudian, M. H., & Mills, T. M. (1997). Deficit irrigation in deciduous orchards. Horticultural Reviews, 21, 105–131.

9-Testi, L., Villalobos, F. J., & Orgaz, F. (2006). Water requirements of pistachio (Pistacia vera L.) orchards in a semi-arid climate. Agricultural Water Management, 84(1–2), 93–102.

10-FAO (2012). Rainwater harvesting for agricultural production and groundwater recharge. FAO Land and Water Division Technical Paper.

11-Yıldırım, T., & Duru, B. (2020). Antepfıstığı yetiştiriciliğinde su yönetimi ve kuraklığa adaptasyon. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 29(1), 65–72.

12-Aras, S., & Özcan, H. (2019). Antepfıstığı (Pistacia vera L.) bahçelerinde sulama ve toprak nemi ilişkisi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 23(3), 257–266.trees with water stress monitoring. Agricultural Water Management, 66(2), 125–146.

13-Behboudian, M. H., & Mills, T. M. (1997). Deficit irrigation in deciduous orchards. Horticultural Reviews, 21, 105–131.