Üretim ortamına aynı gün, aynı derinlikte bıttım tohumları ekiyorsunuz. Bazıları 3-4 günde çıkıyor, bazıları 10 gün bekliyor, bazıları ise haftalar sonra uyanıyor.

Can sıkıcı geliyor gerçekten ve tabi büyüme eş zamanlı olmuyor.

Aslında bu doğanın en zekice hayatta kalma stratejilerinden biri olarak düşünmeliyiz.

Doğanın Sigortası: Dağınık Çimlenme ya da Aynı Zamanda Çimlenmeme

Bıttım gibi yabani türlerde tüm tohumların aynı anda çıkması risklidir. Şu nedene zaten yabani ve doğadan toplanıyor. Atlantik sakızı. Menengiç de öyledir.

Niçin riskli ; çünkü don, kuraklık, zararlılar baskısı altında eğer tümü aynı zamanda çimlenseydi veya çok yakın sürelerde çimlenseydi tüm nesli yok edebilir.

Bu yüzden doğa çimlenmeyi zamana yayar.

Bıttımda Çifte Dormansi Bulunuyor

Dormansi uyku halidir.

Bıttım tohumları sebze tohumları gibi değildir. ve bu sebeple  

Çimlenmeyle ilgili İki engel vardır:

a)Sert kabuk; su geçişini zorlaştırır (buna fiziksel dormansi denir.)
b)İç hormon dengesi; ABA yüksek (fizyolojik dormansi denir.)

Hormon dengesi ile ilgili şunları bilmek gerekir.

Gibberellin (GA);  Embriyoyu büyütür, kabuk baskısını aşmasını sağlar, Çimlenmeyi başlatır.

 ABA ise; embriyoyu uyku halinde tutar, su alsa bile çıkışı geciktirir, riskli koşullarda çimlenmeyi engeller. Yani çimlenme olduğunda GA artar,  ABA azalır.

ABA Nedir?

ABA = Abscisic Acid (Absisik Asit)

Bitkide: stres hormonu, uyku/dormansi hormonu, çimlenme frenleyicisidir veya engelleyicisidir.

Görevi:

“Şartlar uygun değilse çıkma!” demek. Bunun tersi işlevi yapan ise GA hormonu bu yüzden bu hormon çimlenme için kullanılıyor. Ben 10 gün GA karışımlı suda tohumları bekletip ekim yapmıştım.

Bir diğer önemli kısım pistacia türlerinde dormansi sadece ABA değil:

Sert endokarp (kabuk)oksijen difüzyonunu azaltır bu da ABA etkisini uzatır. Bu sebeple kabuğun ya çıkarılması veya zımparalanması gibi işlemler yapılır. Bazı araştırmalarda sülfirik asitle kabuğa zarar vermeye çalışılmış.  Ben kabuk yaralama işlemini blendır yardımıyla yapıyorum.

Bu durumda çimlenmenin eş zamanlı olması için; hormon + mekanik olarak müdahle edilmesi gereklidir.

Her Tohumun Farklı Uyanma Saati Vardır

Aynı ağaçtan gelen bıttım tohumları bile:

Genetik olarak farklıdır erkek toz faktörleri, Embriyo gelişimi farklıdır.

Bu nedenle de eş zamanlı çimlenme olmaz.

Mikro Çevre Farkları

Sıcaklık farkı, nem dağılımı, oksijen miktarı çimlenme hızını değiştirir.

Peki Bıttımda Daha Homojen Çıkış Nasıl Sağlanır?

Dolgun tohum seçimi (yüzdürme testi), 24-48 saat suda bekletme(bazıları 10 gün bekletir benim 10 gün beklettiğim de olmuştur.) Nemli kum içinde soğuk katlama (1-3 ay) bu uygulamayı da yaptım.
Ekim derinliğini standartlaştırma bu oldukça önemlidir. Farklı derinlikler mikro çevre yönünden önemlidir.

Son Söz

Aynı gün ekilen tohumların farklı zamanlarda çıkması bir sorun değil; aslında türün hayatta kalma stratejisidir. Sert kabuk, yüksek ABA seviyesi ve genetik çeşitlilik; doğanın “acele etme” mesajıdır.

Profesyonel üretimde homojen çıkış hedeflenir, ancak bıttım gibi yabani kökenli türlerde %100 eş zamanlı çimlenme doğal değildir. Bu yüzden amaç doğayı zorlamak değil; onun mekanizmasını anlayarak doğru uygulamaları yapmaktır. Suda katlama, soğuk katlama ve doğru tohum seçimiyle çimlenme süreci yönetilebilir, fakat her tohumun kendi zamanı olduğunu unutmamak gerekir.