Su uygulandıktan hemen sonra akabinde inceden hafif ama hızlı bir sürüm (toz kalkacak şekilde) ile ağaçlara toz yapışması sağlanır. Ben…
Gövdesi Zarar Gören Ağacı Kurtarma Rehberi
Bazı gövde yaraları vardır ki “normal kabuk kapanması” ile geçiştirilemez: tavşan/kemirgen kemirmesi, ip,tel boğması, mekanik sürtünme, yanlış budama yarası ya da güneş yanığı sonrası kabuğun gövdeyi halka gibi dolaşacak şekilde kaybolması…
Bu durumda ağaç, yapraklarda üretilen karbonhidratı köklere indiremez; kökler zayıflar ve ağaç giderek çöker. İşte köprü aşı, bu kopan iletimi yeniden kurmak için yapılan bir onarım aşısıdır: Yaralı bölgenin üstü ve altı arasında, kalemlerle “canlı bir köprü” kurulur.
Köprü aşı, gövde üzerinde zarar gören bölgede üstteki kambiyumla alttaki kambiyumu tekrar bağlayarak iletimi yeniden sağlar. Böylece yapraklardan köklere doğru karbonhidrat akışı yeniden kurulabilir ve ağaç normal yaşamsal süreçlerini sürdürme şansı bulur.
Aşağıdaki senaryolarda köprü aşı “kurtarma” amaçlı düşünülür:
Tam/yarım boğma: Kabuğun çevresel olarak ciddi oranda kaybolmuşsa
Kemirgen zararı: fare, tavşan vb. kabuğu soymuşsa
Mekanik yaralanma: bağ-bahçe ekipmanı, araç sürtmesi, kazı vb.
Boğucu bağ/tel izi: gövdeyi sıkıp iletimi kesen bağlar
Bu teknik özellikle elma, armut, ceviz, kiraz gibi türlerde yaygın uygulanabilir; prensip olarak odunsu türlerde aynı mantıkla uygulanır. Her türde başarı şansı farklı olur.
Köprü aşı için kritik eşik şudur: İlkbaharda gözler kabarmaya başladıktan sonra kabuk “kolay sıyrılır” hale gelmelidir. Bu dönem, kalemlerin kurumadan kaynama şansının daha yüksek olduğu dönemdir.
Genelde Mart sonu–Mayıs aralığına denk gelir; ama asıl ölçü takvim değil, kabuğun kolay kalkmasıdır.
Aşı kalemi (köprü odunu) nasıl seçilir ve saklanır?
Kalemler dormant (uykuda) dönemde alınır.
Bir önceki yılın olgun sürgünü tercih edilir.
Yaklaşık minimum kurşun kalem kalınlığı idealdir.
Nem kaybını önlemek için kapalı poşette buzdolabında saklanır.
Kalemler aynı tür ya da uyumlu tür olmalıdır.
Yara odunu hızla kuruyup daha fazla zarar görmesin diye, aşı macunu veya benzeri uygun bir ürünle korunması faydalıdır.
Kaynaklarda tipik liste şu şekilde verilir:
Önceden hazırlanmış kalemler
Aşı macunu veya benzer ürün
Çok keskin aşı bıçağı
İnce çiviler ip yardımıyla da olur fakat ince çiviler tercih ediliyor. Çivi kalem hareketini daha az riskli kılıyor.
Kaleme “yay” formu verdirmek için kısa takoz/dübel
Kopmuş/kurumuş kabuk parçalarını temizle, sağlam kabuğa kadar düzgün ve pürüzsüz bir sınır oluştur. Kenarın düz çizgi olması şart değil; yarayı takip eden düzgün bir hat yeter.
Yaranın üstünde ve altında, kalem genişliğinde paralel kesiklerle kabukta küçük bir “kapak” oluşturulur; kalem uçları bunun altına sokulacaktır. (cevizde kalem aşısı bilenler buna çok aşinadır.)
Kalemin iki ucuna uzun–kısa yüzeyli eğimli kesiler verilir; kesik yüzeyler kurumamalıdır. Kalem, yaralı bölgeyi geçecek şekilde biraz uzun hazırlanır ki yerine takılınca hafif “yay” yapıp teması güçlendirsin.
Kalem mutlaka tomurcuklar yukarı bakacak şekilde yerleştirilir; ters takılan kalemlerin tutmama riski yüksektir.
Kalem uçlarını üst ve alt oluşturulan kapakların altına kaydır, ince çivilerle sabitle. Ağaç sallandığında kalemlerin yerinden oynamaması için kaleme “yay” formu verilir. Ardından tüm açık yüzeyleri uygun macunla kapatıp nem kaybına karşı önlem alınır.
Uygulamada kalemler gövde çevresinde yaklaşık 5–6 cm aralıklarla yerleştirilebilir; yaralı bölge boyunca da kalemlerin belirli bir yoğunlukta kullanılması önerilir. Yaranın büyüklüğüne bağlı kalem sayısı değişir.
Sezonda kontrol edip kalem üzerindeki sürgünleri/tomurcukları koparın: Burası çok önemli ‘’Köprü kaleminin amacı sürgün vermek değil, iletim “hat”ı olmaktır. ‘’
Yarayı güneşten aşırı kavurucu bölgelerde gölgeleme/beyaz badana gibi koruyucu önlemler düşünülebilir.
Kemirgen riski varsa dipte koruma (fiziksel bariyer) şart.( etrafını tel veya telisle çevirmek gibi pratik önlemler.
Yaralanma çok eski ve doku tamamen ölmüşse başarı düşer. Zarar kök boğazına ve köklere inmişse, yalnız köprü aşı yetmeyebilir; bu durumda yanaştırma aşı alternatifi düşünülmeli bir başka kö üzerinden destek sağlayan aşılar gibi alternatifleri de hatırlatmak isterim.
Çok geniş çaplı gövdelerde uygulama daha zor ve emek ister.
Prensip olarak olur: Köprü aşı “tür”den çok, kambiyumu yeniden bağlama mantığıdır. Ancak başarı için şu üç şart yine değişmez:
Kalem aynı/uyumlu tür olmalı (zeytinde zeytin sürgünü).
Zamanlama: kabuk sıyrılır dönemdeyken uygulama.
Polarite(yön bitkinin tomurcuk yönü diyebiliriz) ve kambiyum teması: tomurcukların büyüme yönü yukarı + ağaç kambiyumu –aşı kambiyum temas etmeli.
Zeytinde ayrıca sürgün verme eğilimi yüksek olduğundan, köprü kalemlerinde göz sürmesini düzenli koparmak daha da önemli olabilir.
Kalemi ters takmak: Tutma oranı dramatik olarak düşer.
Kambiyumu denk getirmemek: “Macun sürmek” tek başına kaynaştırmaz.
Macun kullanmamak
Kabuk sıyrılma(ayrılma) döneminde değilken zorlamak: Kalem için açılan kapağı düzgün yapılmazsa, temas zayıflar.
Köprü aşı, doğru zamanda ve doğru detaylarla yapıldığında “ölüyor” denilen ağacı geri döndürebilen nadir uygulamalardan biridir. Ama başarısı; hızlı müdahale, doğru kalem, doğru yön, temiz kambiyum teması ve iyi yara yönetimi ile doğrudan bağlantılıdır. Bu aşı yöntemi iletim köprüsü oluşturan bir çeşit damar tedavisidir.
Su uygulandıktan hemen sonra akabinde inceden hafif ama hızlı bir sürüm (toz kalkacak şekilde) ile ağaçlara toz yapışması sağlanır. Ben…
Hangi ağaçlara Antep Fıstığı aşısı yapılabilir?
Ağzınıza sağlık hocam Bencede aşılı fıstık dediğiniz gibi kaliteli aşılı Siirt fıstığı anaç buttum
Mesaj bırakın