Bu soru bana oldukça sık geliyor. Özellikle yeni bahçe kuracak üreticiler, “Boş alan duracağına üzüm de diksem nasıl olur?” diye düşünüyor. Aslında ilk bakışta mantıklı gibi görünüyor. Çünkü her iki bitki de sıcak iklimi seviyor, kuraklığa belirli ölçüde dayanabiliyor ve Güneydoğu Anadolu’da yıllardır yetiştiriliyor.

Peki gerçekten uzun vadede doğru bir tercih mi?

İklim Açısından Bir Sorun Var mı?

Hayır.

Antep fıstığı da üzüm de yaz sıcaklarını seven bitkilerdir. Mardin, Gaziantep, Şanlıurfa ve çevresinde ikisi de başarılı şekilde yetişebilir. Yani iklim açısından birbirine engel değiller. Asıl mesele bundan sonra başlıyor.

İlk Yıllarda Avantaj Sağlayabilir

Yeni dikilmiş bir Antep fıstığı bahçesini düşünelim.

İlk yıllarda ağaçların taçları oldukça küçüktür ve sıra aralarında geniş boşluklar bulunur. İşte bu dönemde üzüm yetiştirmek boş alanı değerlendirmek açısından güzel bir seçenek olabilir.

Üstelik Antep fıstığının ekonomik verime ulaşması yıllar aldığı için üzüm üreticiye erken gelir sağlayabilir.

Bu nedenle birçok üretici ilk yıllarda sıra aralarını değerlendirmeyi tercih ediyor.

Peki Sonra Ne Oluyor?

İşin değiştiği nokta tam da burası.

Antep fıstığı büyüdükçe kök sistemi genişlemeye başlar. Aynı zamanda taç hacmi de artar.

Bu durumda üzüm ile Antep fıstığı artık aynı suyu ve aynı besin maddelerini kullanmaya başlar.

Özellikle;

Azot,

Potasyum,

Su için rekabet oluşur. Sonuç olarak iki bitki de birbirini etkilemeye başlayabilir.

Gölge Problemi Başlıyor

Antep fıstığı yıllar içinde geniş taç oluşturur. Bu da asmaların aldığı güneş miktarını azaltabilir.

Üzüm kaliteli meyve oluşturabilmek için bol güneş ister. Gölgeleme arttıkça salkım kalitesi ve şeker oranı düşebilir.

İşçilik de Zorlaşıyor

Bir diğer konu ise bahçe yönetimi. Hasat dönemleri birbirine yakın olabilir. İlaçlama programları tamamen aynı değildir. Traktörle çalışma, budama ve bakım işleri de zamanla daha zor hale gelir. Yani ilk başta avantaj gibi görünen sistem, ilerleyen yıllarda daha fazla iş yükü oluşturabilir.

Ben Olsam Nasıl Planlardım?

Eğer yeni bir Antep fıstığı bahçesi kuruyorsam ve ilk yıllarda ek gelir elde etmek istiyorsam, sıra aralarında birkaç yıl üzüm yetiştirmeyi düşünebilirim. Ancak Antep fıstığı ağaçları gelişmeye başladığında üzümü bahçeden çıkarırım. Çünkü uzun vadede hedefim yüksek verimli ve sağlıklı bir Antep fıstığı bahçesi oluşturmak olur.

Sonuç

Antep fıstığı ile üzüm aynı bahçede yetişebilir mi?

Evet, yetişebilir.

Ama bu her zaman en doğru sistem olduğu anlamına gelmez. İlk yıllarda boş alanı değerlendirmek için iyi bir alternatif olabilir. Fakat ağaçlar büyüdükçe kök rekabeti, gölge ve bakım zorlukları ortaya çıkmaya başlar.

Bu nedenle uzun yıllar boyunca ticari üretim yapılacaksa, Antep fıstığını ana ürün olarak planlamak ve zamanı geldiğinde üzümü kaldırmak çoğu zaman daha doğru bir tercih olacaktır.